جشن های ایــران باستان
به نام يزدان پاک
درود و سپاس
انجمن جوانان سپيد پارس
شاخه باستان ايراني
جشن هاي ايران باستان برابر با گاهشمار خورشيدي
فروردين
نوروز :
جشن نوزايي و زنده شدن زمين_ شش روز نخست سال _ نوروز جشن نوزايي و زنده شدن جان زمين و همه ي جانداران است که پس از مرگ و سرماي آهرمني زمستان, دگر بار جان زندگي در کالبدشان دميده شده و از ديدگاهي دگر اين جشن جشن سپاس از آفرينش است که خداوند بزرگ آفرينش را بپايان رسانيد و کيومرث و يا همان جاندار ميرا به ميان آمد, ششمين روز نوروز که با نام نوروز بزرگ نامور است، و رخدادهاي بزرگ و شگرفي را به اين روز پيوند داده اند, همانند آفرينش کيومرث,روز به تخت نشستن جمشيد,رئز زايش کيخسرو و بالا رفتن او, روز خون خواهي سياووش از سوي کيخسرو, روز خون خواهي ايرج از سوي منوچهر، روز زايش آشو زرتشت، روز پيامبري زرتشت, روزي که گشتاسپ دين زرتشتي پذيرفت، روز رستاخير,روزي که سام نريمان در فرشکرد آژدهاک را بشکست، روز آفرينش انسان، روزي که کشتي نوح بر جودي نشست,روز پيدا شدن انگشتر سليمان پيامبر,روز نمايان شدن جبرئيل بر پيامبر, روز بعثت پيامبر,روز غدير و پيشوايي علي(ع),روز گشايش مکه و فرو ريختن بت ها از سوي علي(ع), روزي که امام زمان بر دجال پيروز شود و ......
6 فروردين:
زادروز آشو زردشت, در خورداد روز از ماه فروردين پيامبر ايراني در زمان پادشاهي لهراسپ در خانه پدرش در کنار رود دَرجي با چهره ي خندان از مادري بنام دغدو پا به جهان گذاشت و چون نام خاندان پدرش اسپنتمان بود اورا زرتشت اسپنتمان نام نهادند و در سي سالگي در زمان پادشاهي گشتاسپ در همين روز از سوي خداوند يکتا به پيامبري برگزيده شد.
سيزده بدر:
جشن پايان نوروز _سيزده فروردين_ اين جشن که پايان جشن نــوروز است که از جشن سوري و به گفته ايي از سده آغاز مي شود است در اين روز مردمان به کنار جوي ها و در دامان دشت ها و چمن زار ها مي روند بجاي گوسفند بريان که پيشکشي به آب ميانداختند امروزه سبزه به آب مي دهند که نشان دادن پيشکشي به ايزد آب آناهيتاست و گره زدن سبز نمادي از پيوند زناشويي براي زندگاني است.
ارزش ويژه ايي داشت در اين روز مردم به نيايشگاه ها رفته و باز مي خواندند. شست و شو نيز در اين روز معمول بوده است.
فرودوگ يا فروردينگان:
جشن يادمان درگذشتگان_نوزدهم فروردين_در اين روز زندگان روان درگذشتگان را که در نخستين روز سال بديدار آنان آمده اند را همگامي کرده و بدرود مي گويند و براي شادي روان آنان پيشکش هايي از خوراک و بو هاي خوشبو مي دهند, اين آداب امروزه به پنجشنبه پايان سال و هفته دگرگون شده است
جشن سروش:
جشن نيايش_روز هفدهم فروردين_ هفدهمين روز هر ماه سروش نام دارد اين ايزد جايگاه والايي در ايران باستان داشته است
ارديبهشت
اردي وهشتگان يا ارديبهشتگان:
جشن بهترين راستي _ دوم ارديبهشت _ جشن بزرگداشت يکي از اَمشاسپندان و فرشتگان نزديک بدرگاه خداوند که پادافره و سزاي گنه کاران با اوست ارديبهشت از سوي خداوند نماينده است که در زمين با کمک دارو و خوراک نيک بيماران را درمان کند و او همچنين نماينده است تا راست را از دروغ بازشناسد و او نماينده داد و دهش و آداب خداوندي در زمين است
خرداد
خوردادگان يا خردادگان:
جشن رسايي و تندرستي _ چاروم خرداد _ جشن بزرگداشت يکي از امشاسپندان و فرشتگان نزديم بدرگاه خداوند که نماينده تندرستي و نيک خواهي آفريدگان و خداوند مي خواهد که آفريدگان تندرستي و نيکي را از خورداد به ارمغان گيرند, همچنين خورداد نگه بان آب نيز هست و مردمان در اين روز به کنار رود ها و جوي ها و دريا مي روند.
تيـر
تيرگان يا تيرداد:
جشن يادمان آرش و بزرگداشت ايزد باران _ دهم تير ماه _ در اين روز مردم به پاش يادمان جانفشاني آرش کمانگير و همچنين سپاسگزاري از ايزد با رات تيشتر به پايکوبي و شادماني و پاشيدن آب بروي هم سرگم مي شوند.
امـُـرداد
امـُردادگان:
جشن بي مرگي و نميرايي _ سوم امـُرداد _ اين جشن بزرگداشت يکي از امشاسپندان و فرشتگان نزديک به درگاه خداوند که نماينده جاوداني و بي مرگي بر روي زمين مي باشد؛ همچنين امـُرداد نگاهبان گياهان و رستني ها در روي زمين است در اين روز مردم به دامان دشت ها و جنگل ها مي روند و به پايکوبي و شادماني سرگرم مي شوند.
شهرورگان يا شهريورگان:
جشن بهترين شهرياري _ بيست و نهم امـُرداد _ اين جشن بزرگداشت يکي از امشاسپندان و فرشتگان نزديک به درگاه خداوند که نمانده بهترين شهرياري و پادشاهي در زمين و همچنين نماينده آتش و آخشيج ورجاوند در زمين مي باشد.
مـهـر
مهرگان:
جشن مهر و دوستي _ دهم مهر ماه _ جشن بزرگداشت ايزد مهر و همچنين يادمان جانفشاني کاوه و آفريدون بر آژدهاک ماردوش، در اين روز مردم به شادماني و پايکوبي مي پردازند و با خوردن آجيل و لـُرک سرگرم مي شوند.
آبـــان
آبانگـان :
جشن آب و پاکي _ چاروم آبان _ جشن بزرگداشت ايزد نگاهبان آب، اردويسور آنــاهـيـتا ايزد بانوي زيبايي، مهرورزي، پاکيزگي و آبها مي باشند، در اين روز مردم به کنار رود ها و آبها مي روند و به شادماني و نيايش مي پردازند.
آذر
آذرگان :
جشن و بزرگداشت آتش _ سوم آذر _ اين جشن بزرگداشت و سپاس از پروردگار براي ارزاني آتش به مردمان آست در اين روز مردم آتشدانها را روشن مي کنند و چيدن ناخن و پيرايش مو و با آتشکده رفتن نيک است، آذر يکي از ايزدان و نماينده آتش بر زمين است جايگاه اين ايزد بگونه ايي والا و نياز است که او را پسر اهورمزدا نام داده اند چرا که تنها آتش، نشانگر بود خداوندي و يادآور خدايست .
ديگان:
جشن ستايش و سپاس از دادار بزرگ_ بيست و پنجم آذر _ اين جشن که برابري نام روز و ماه در گاهشمار زرتشتي است بپاس بزرگداشت جايگاه آفريدگار بزرگ براي آفرينش جهان هستي برپا مي شو واژه دي که از « ددو » پهلوي از ريشه دا به چم آفريدن و دادن است گرفته شده است نشان از دادار يا خداوند بزرگ دارد.
چله يا يلدا :
جشن کاهش نيروي اهريمني_ شب سي ام آذر _ اين جشن که با پايکوبي و شب نشيني از آغاز شب تا برآمدن خورشيد از خاور به پايان مي رسد يادمان کوتاهي شب و بلنداي روز و روشنايي است، در باور ايرانيان فروغ و روشنايي از آفريده ي اهورمزدا و سپاهيان خداوند مي باشند و تاريکي و شب از نيروهاي آهرمني، در اين شب چون تاريکي به درازترين اندازه ي خود مي رسد مردمان با بپا کردن آتش تا بامداد بيدار مي مانند و به پايکوبي و شادي و خوردن ميوه و آجيل مي پردازند و با اين کار از نيروي سپاه آهرمني مي کاهند تا بامداد فرا رسد.
دي
ديگان:
جشن ستايش و سپاس از دادار بزرگ_ دوم دي ماه ، نهم دي ماه_ اين جشن که برابري نام روز و ماه در گاهشمار زرتشتي است بپاس بزرگداشت جايگاه آفريدگار بزرگ براي آفرينش جهان هستي برپا مي شو واژه دي که از « ددو » پهلوي از ريشه دا به چم آفريدن و دادن است گرفته شده است نشان از دادار يا خداوند بزرگ دارد.
وَه منگان، بهمنگان يا بهمنجه :
جشن منش و انديشه ي نيک _ بيست و ششم دي ماه _ اين جشن بزرگداشت يکي از امشاسپندان و فرشتگاه نزديک خداوند است، بهمن يا وهومنه ايزدي است که پيام هاي اورمزد را به زردشت مي رساند و نگاهباني از چارپايان سودمند در زمين بر دوش اين ايزد بزرگ است، در اين روز مردم از کشتن چارپايان سودمند و از خوردن گوشت آنان پرهيز مي کنند و همچنين اين جشن پشتيبان مردان درستکار است.
بهمن
سده :
جشن پيدايش آتش و يادمان هوشنگ پيشدادي _ دهم بهمن ماه _ در اين روز هوشنگ پادشاه پيشدادي ايران در يک رخداد نابهنگام آتش را پيدا مي کند، روزي هوشنگ بهمراه ياران خود به کوه مي رود که در ميان راه ماري بزرگ مي بيند، براي راندن مار سنگي برمي دارد و بسوي مار رها مي کن سنگ به سنگ ديگري مي خورد و اخگري از آن به خار و خاشاک پيرامون مي پرد و آتشي پديدار مي گردد از آن روز بپس مردمان ايران بپاسداشت و يادمان آن روز آتشي بزرگ گرد مي آورند و با خواندن نيايش به شادماني و پايکوبي سرگرم مي شوند؛ داستاني دگر بر آن است اين جشن يادآور سد روز و شب مانده با سال نو است، پنجا روز و پنجاه شب مانده با آغاز سال نو .
جشن اسپندگان يا اسفندگان :
جشن بزرگداشت جايگاه زن _ بيست و نهم بهمن ماه _ اين جشن بزرگداشت يکي از امشاسپندان و فرشتگان نزديک خداوند و همچنين بزرگداشت و پاسداشت جايگاه والاي زن،مادر و همسر ايراني است در اين روز بپاسداشت جايگاه والاي زن در ايران همه ي کار هاي خانه بر دوش مردان و پسران خانه مي باشد و اين روز جشن مهرورزي يا روز عشق نيز مي باشد که همسران جوان در اين روز پيشکش هايي بهم مي دهند، که به فرنود ناآگاهي ما ايرانيان از ريشه ي کهن و خردمند خويش ولنتاين را روز جشن عشق مي دانيم و در اين روز جوانان بهم کادو مي دهند ....؟!
اسفند
هَـمَـسپَـتمَـدَم يا پنجه ي دزديده :
جشن ستايش و آفرينش _ پنج روز پاياني سال _ اين جشن که براي ستايش و سپاس از آفرينش جهان مي باشد و بر اين باور بودند که دادار بزرگ پس از آفرينش مردمان در اين روزها درنگ نمود _ در اين پنج روز مردمان به ياد درگذشتگانشان به پايکوبي ، شادي و شادخواري و خواندن نيايش هاي ويژه همان روز در کنار هم مي پرداختند تا به اين خواستگاه آفرينش ارج دهند .
در ايران باستان هر ماه سي روز داشته و هر روز به يک نام، نامزد بود، که نام روز ها بدينگونه اند :
1_هرمزد 2_ وَهِمن 3_اَردي وَهِشت
4_شهريور 5_اسپندارمد 6_خورداد
7_اَمـُرداد 8_دَي به آدَر 9_آدَر
10_آوان«آبان» 11_خور«خورشيد» 12_مـاه
13_تـير 14_گـوش 15_دَي به مهر
16_مهر 17_سروش 18_رَشِن
19_فَرِوَردين 20_وَهِرام 21_رام
22_بـاد 23_دَي به دين 24_دين
25_اَرد 26_اِشتـاد 27_آسمـان
28_زاميـاد 29_ماراسپند 30_اَنيران
بدرود .
گردآوري :
انجمن جوانان سپيد پارس
شاخه باستان ايراني
عليرضا صادقي اميري (دارا ) ./
به نام خدا