شب یلدا یا جشن چله
به نام یزدان پاک
درود و سپاس
بخش ادب و هنر
یلدا
شب یَلدا یا شب چِلّه
آخرین شب آذرماه و درازترین شب سال است، شبی که صبحِ فردای آن آغاز زمستان است.
زمستانی که سرما و تاریکی و ظلمت آن ماه ها بر دل و جان و خان و مان انسانِ ایرانی
چیره خواهد شد و برای دفع این مجمع الاشرار راهی جز برگزاری جشنی همگانی و طولانی
نبود و اقوام مختلف ساکن در فلات ایران نیز همین کار را می کردند و به جشن و شب
نشینی می پرداختند.
شب یلدا در نیم کره شمالی مصادف با انقلاب زمستانی است و به همین دلیل بعد از شب یلدا، طول روزها بیشتر و طول شبها کوتاهتر میشود.
ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر میشوند و تابش نور ایزدی افزونی مییابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید میخواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا میکردند.
نياكان ما در ابتداي مراسم و آيينهاي شب يلدا چنين ميخواندند
«اللهم اخرجنا منالظلمات
اليالنور» و از خداوند ميخواستند كه آنها را از ظلمتها و سياهيها خارج كند و
به سمت نور و روشنايي هدايت كند و در مورد يلدا گفته شده كه در اين شب نور بر تاريكي
پيروز ميشود و دوره سياهي و تباهي پايان ميگيرد.
بررسی جشن های اقوام و ملل دیگر نشان می دهد که جشن شب چله با اسامی مختلف در مناطق دیگری از جهان نیز رایج بوده است. به اعتقاد برخی از مورخان بیشتر آداب و رسوم دین مسیحیت از میترائیسم گرفته شده است. مانند شباهت تولد مسیح در یک آغل با تولد میترا در غار و شباهت کلاه بابانوئل با کلاه موبدان آيين مهر.
بررسی ها همچنین نشان می دهد که در حدود ٤٠٠٠ سال پيش در مصر باستان جشن زایش خورشيد، مصادف با شب یلدا، برگزار میشده است. مصريان در اين هنگام از سال به مدت ١٢ روز، به نشانهی ١٢ ماه سال خورشيدی، به جشن و پایکوبی میپرداختند و پيروزی نور بر تاريکی را گرامی میداشتند.
در یونان قدیم نیز , اولين روز زمستان روز گرامیداشت الهه ی خورشيد بوده است و آن روز را جشن می گرفتند.
در بخشهايی از جنوب روسیه، هماکنون جشنهایی شبیه به جشن شب یلدا و به همین مناسبت برگزار میکنند. در اين شب یهودیان نيز جشنی با نام «ايلانوت» (جشن درخت) برگزار کرده و با روشنکردن شمع به نيايش میپردازند وآشوریان آجیل مشکل گشا گرفته و تا به شب نشینی می پردازند.
شب چله برای مزدکیان نیز گرامي و محترم است و از آن با نام «خرم روز» ياد ميکنند.
مطالب فوق الذکر مبین اهمیت جشن شب یلدا نه فقط برای ایرانیان بلکه برای اقوام و ملل دیگر نیز بوده و هست.
با سپاس
پیوندهای مردمی-انجمن جوانان سپید پارس
بخش ادب و هنر -انجمن جوانان سپید پارس
سرپرست بخش: کارشناس ارشد هنر، هدی نقی زاده
برگرفته : از کتاب جشن شب یلدا در ایران
به نام خدا